Tao is de weg van de ondeelbare werkelijkheid, het leidende principe
dat richting geeft aan alle processen in de natuur. Is Tao daarmee
een ander woord voor god? Nee. Tao is geen scheppende godheid. Tao
handelt niet en heeft geen bewustzijn. Tao, aldus Lao Zi, valt zelfs
niet in enige vorm of naam te vatten. Alleen uit armoe, bij gebrek
aan beter, spreekt Lao Zi van Tao, waarin hij bovendien geen schepper
ziet, geen 'eerste oorzaak' van de natuur. Integendeel. Wat hij wel
ziet, is een alles overheersende 'spontaniteit'. Alles ontstaat onbewust,
ongewild en desondanks - of daardoor - op volmaakte wijze. Elk wezen
handelt van nature spontaan, in harmonie met zijn omgeving en binnen
de grenzen van zijn eigen mogelijkheden. In de plaats van een scheppende
factor stellen de taoïsten het fenomeen spontaniteit of niet-bewust-handelen
-
wu wei, in hun terminologie. Om de werking van
wu wei
aan te duiden, gebruiken ze vaak water als metafoor.
Het hoogste goed is als water.
Water schenkt leven aan de honderdduizend dingen
en dat zonder strijd.
Het vloeit op plaatsen die de mens veracht,
en daarin lijkt het op Tao.
Lao Zi
Water zoekt spontaan het laagste punt. Het vloeit per definitie
met de stroom mee en krijgt zonder forceren alles gedaan.
Niets ter wereld is zo zacht en meegaand als water.
Tegelijk is niets zo bedreven in het afbreken van wat
solide is en sterk.
Water wijkt voor niets.
Lao Zi
Wat geldt voor de natuur, geldt ook voor de mens. Die maakt immers
onlosmakelijk deel uit van die natuur. Ook de mens handelt uit zichzelf
spontaan, binnen de grenzen van zijn eigen mogelijkheden.Wie in
harmonie wil leven met zijn omgeving en zijn eigen aard, aldus de
taoïsten, blijft binnen die grenzen en sluit zich aan bij het
natuurlijke. Hij volgt de loop van het water.
