De steen die wil bewegen

In de geest bestaat geen absolute of vrije wil, maar de geest wordt bepaald iets te willen door een oorzaak, die ook door een andere is bepaald, en die weer door een andere, en zo tot in het oneindige.

Baruch de Spinoza

 

 

 

 

Alle dingen worden door uitwendige oorzaken gedetermineerd om op een vaste en gedetermineerde wijze te bestaan en te werken. Een steen, bijvoorbeeld, krijgt door een uitwendige oorzaak die hem een stoot geeft, een zekere hoeveelheid beweging die maakt dat hij later, wanneer de stoot van de uitwendige oorzaak ophoudt, noodzakelijkerwijs zal voortgaan zich te bewegen […].

Stel nu verder voor, als ge wilt, dat de steen, terwijl hij voortgaat zich te bewegen, denkt en weet dat hij zich zoveel mogelijk inspant zijn beweging voort te zetten. Dan zal deze steen, aangezien hij zich alleen van dit pogen bewust is en daarin volstrekt niet onverschillig, toch zeker denken dat hij volkomen vrij is en om geen andere reden in zijn beweging volhardt dan omdat hij dat wil! Welnu, dit is dan die befaamde menselijke vrijheid waarop allen zich beroemen en die alleen hierin bestaat dat de mensen zich van hun begeerte bewust zijn, terwijl ze de oorzaken waardoor ze worden gedetermineerd, niet kennen.

Baruch de Spinoza